چک‌لیست کنترل کیفیت

بررسی کیفیت محصولات و خدمات

عملیات
کنترل کیفیتQCquality control

کنترل کیفیت وقتی گران تمام می‌شود که فقط آخر خط انجام شود. محصولی که با ماده اولیه نامناسب ساخته شده یا در بازرسی نهایی رد می‌شود یا دست مشتری خراب می‌شود، و هر دو حالت گران‌تر از رد کردن همان ماده اولیه در ورودی است.

پانزده مرحله این فهرست کل مسیر را می‌گیرند: بررسی مواد اولیه ورودی، کنترل استانداردهای تولید، نمونه‌برداری تصادفی، آزمایش‌های کیفی، بررسی بسته‌بندی و برچسب‌گذاری و تاریخ انقضا، تست عملکرد و بررسی ظاهری محصول. آن بخشی که کیفیت را واقعا بهتر می‌کند هم اینجاست: تفکیک محصولات معیوب، تحلیل علل نقص، پیگیری اقدامات اصلاحی و به‌روزرسانی مستندات.

چک‌لیست کنترل کیفیت

بررسی مواد اولیه ورودی
کنترل استانداردهای تولید
نمونه‌برداری تصادفی
آزمایش‌های کیفی
بررسی بسته‌بندی
کنترل برچسب‌گذاری
بررسی تاریخ انقضا
تست عملکرد محصول
بررسی ظاهری محصول
ثبت نتایج بازرسی
تفکیک محصولات معیوب
تحلیل علل نقص
گزارش به مدیریت
پیگیری اقدامات اصلاحی
به‌روزرسانی مستندات

لیست را به دو بخش تقسیم کن: مواردی که در جریان تولید انجام می‌شود و مواردی که در بازرسی نهایی. برای هر مورد از قبل معلوم کن که «قبول» یعنی چه، چون بازرسی بدون معیار مشخص تبدیل می‌شود به سلیقه بازرس. نتیجه هر بازرسی را ثبت کن، حتی وقتی همه‌چیز سالم بوده؛ ارزش این ثبت‌ها وقتی معلوم می‌شود که بخواهی علت یک نقص تکراری را پیدا کنی. اقدام اصلاحی هم بدون مسئول و تاریخ فقط یک جمله در گزارش است.

سوالات متداول

کارگاه من کوچک است. این همه مرحله لازم دارم؟
همه مراحل را نه، ولی سه‌تایشان را لازم داری: کنترل مواد اولیه ورودی، یک بازرسی نهایی مشخص، و ثبت نتیجه. بقیه موارد را بر اساس محصول خودت انتخاب کن؛ برای مواد غذایی تاریخ انقضا و بسته‌بندی و برچسب حیاتی است و برای قطعه صنعتی تست عملکرد و ابعاد.
نمونه‌برداری تصادفی را چطور انجام بدهم؟
قبل از شروع مشخص کن از هر بچ چند نمونه و از کجای آن برداشته می‌شود و بعد به همان پایبند بمان. اگر انتخاب نمونه به سلیقه لحظه‌ای باشد، نمونه‌های سالم انتخاب می‌شوند و نتیجه بازرسی بی‌معنا می‌شود. برای محصول جدید یا خط تازه راه‌افتاده، تعداد نمونه را بیشتر بگیر و بعد از پایدار شدن کمترش کن.
محصول معیوب را چه کار کنم؟
اول فیزیکی جدایش کن و علامت بزن، چون معیوبی که کنار سالم بماند دیر یا زود فروخته می‌شود. بعد تصمیم بگیر: قابل اصلاح است، به عنوان درجه دو فروخته می‌شود، یا ضایعات است. هر سه حالت باید ثبت شود تا در تحلیل علل نقص عدد داشته باشی، نه حدس.
تحلیل علل نقص یعنی چه؟ فرصتش را ندارم.
لازم نیست پیچیده باشد. برای هر نقص تکراری بپرس چرا اتفاق افتاده و جواب را دوباره چرا بزن، تا به چیزی برسی که قابل تغییر است: ماده اولیه یک تامین‌کننده خاص، یک شیفت، یک دستگاه، یا نبود آموزش. همین چند دقیقه پرسیدن جلوی تکرار همان نقص را می‌گیرد.

چک‌لیست‌های مشابه