مدل مالی طرح توجیهی

طرح توجیهی نوشتن دو کار است که معمولا با هم قاطی می‌شوند. یکی نوشتن متن برنامه: معرفی کسب‌وکار، بازار، رقبا، ریسک. دیگری درآوردن عددها: پنج سال درآمد و هزینه، نقطه سربه‌سر، جریان نقدی، بازگشت سرمایه.

قسمت متنی را با یک قالب خوب در یک بعدازظهر می‌نویسی. قسمت عددی همان‌جایی است که کار می‌خوابد، چون یک عدد را که عوض کنی، بیست خانه دیگر باید با آن عوض شوند.

قالب طرح توجیهی متن برنامه را می‌نویسد و این فایل عددهایش را حساب می‌کند. آن سند است و این موتور عدد؛ کنار هم یک طرح کامل می‌شوند.

کاری که تو می‌کنی و کاری که فایل می‌کند

تو مفروضات را می‌نویسی: برای هر محصول یا خدمت، تعداد و قیمت سال اول و اگر رشدی در نظر داری نرخ رشدش. بهای متغیر هر واحد. هزینه‌های ثابت سالانه. قلم‌های سرمایه‌گذاری اولیه.

فایل بقیه‌اش را می‌سازد: درآمد و هزینه پنج سال، سود ناخالص و عملیاتی و خالص، مالیات، استهلاک، سرمایه در گردش، جریان نقد آزاد سال به سال، نقطه سربه‌سر هر سال، دوره بازگشت سرمایه، ارزش فعلی خالص، نرخ بازده داخلی و شاخص سودآوری.

چهار شیت آخر اصلا خانه ورودی ندارند. عوض کردن یک قیمت در شیت اول، تا آخرین خانه جدول حساسیت را با خودش می‌برد.

هیچ نرخی از پیش داخل فایل نیست

نرخ تنزیل، نرخ مالیات، نرخ رشد هزینه، روزهای سرمایه در گردش و عمر مفید دارایی، هر هشت پارامتر خالی تحویل داده می‌شوند و منتظر عدد تو هستند. ستون رشد سالانه هم روی هر ۱۲ ردیف فروش خالی است، حتی روی ردیف‌های نمونه.

این تصمیم عمدی است و به نفع توست. نرخ تنزیل، ارزش فعلی خالص را هر عددی که بخواهی می‌کند؛ عددی که یک فایل آماده جای تو بگذارد، همان عددی است که سر جلسه از تو می‌پرسند از کجا آورده‌ای. تا نرخ تنزیل را ننویسی، این فایل به‌جای یک عدد ساختگی می‌گوید «نرخ تنزیل را در شیت تنظیمات بنویس».

نرخ بازده داخلی و دوره بازگشت سرمایه اما از همان دقیقه اول کار می‌کنند، چون به نرخ تنزیل نیازی ندارند.

جدول حساسیت، همان چیزی که سر جلسه می‌پرسند

دو جدول ۵ در ۵: ارزش فعلی خالص و نرخ بازده داخلی، در برابر بالا و پایین شدن قیمت و تعداد فروش. پشت هر خانه یک مدل کامل پنج ساله ایستاده که درآمد، بهای متغیر، مالیات، استهلاک و سرمایه در گردش خودش را از نو حساب کرده است، نه یک ضرب ساده.

خانه وسط هر جدول، سناریوی پایه است و باید مو به مو همان عددی باشد که در شیت پیش‌بینی می‌بینی. یک خانه کنترل داخل فایل دقیقا همین را می‌سنجد.

عددها را تایپ نمی‌کنی، مفروضات را می‌نویسی

تفاوت اصلی با هر فایل مالی که تا امروز دیده‌ای همین است. در بیشترشان جدول پنج ساله یک جدول خالی است که خودت پرش می‌کنی و بعد هر بار که یک فرض عوض می‌شود، از اول پرش می‌کنی. اینجا تعداد و قیمت سال اول را می‌نویسی و رشد را یک بار تعریف می‌کنی؛ پنج ستون بعدی، کل صورت سود و زیان، جریان نقدی و هر ۲۵ سناریوی حساسیت خودشان به‌روز می‌شوند.

مکمل قالب طرح توجیهی، نه رقیبش

قالب طرح توجیهی متن برنامه را می‌نویسد و این فایل عددهایش را حساب می‌کند. برای همین شیت آخر این فایل «خلاصه برای طرح توجیهی» نام دارد و کنار هر عدد، شماره بخشی را نوشته که آن عدد در قالب می‌نشیند: سرمایه‌گذاری اولیه، هزینه‌های ثابت، بهای متغیر هر واحد، پیش‌بینی درآمد، صورت سود و زیان، نقطه سربه‌سر و جدول جریان نقدی. یک برگ چاپ می‌گیری و از رویش پر می‌کنی.

هیچ نرخی جای تو تصمیم نگرفته

نرخ تنزیل و نرخ رشد و نرخ مالیات، حرف تو درباره کسب‌وکار توست. این فایل هر هشت پارامتر را خالی تحویل می‌دهد و حتی روی ردیف‌های نمونه‌اش هیچ نرخ رشدی نمی‌گذارد. پارامتر خالی صفر حساب می‌شود و فایل همان‌جا می‌گوید صفر حساب شده، پس هیچ عددی بی‌صدا از جیب یک فرض نانوشته بیرون نمی‌آید.

فایل وقتی جواب ندارد، جواب نمی‌سازد

نرخ بازده داخلی روی جریان نقدی که هیچ‌وقت علامت عوض نمی‌کند تعریف نمی‌شود. بیشتر فایل‌ها آنجا #NUM! نشان می‌دهند. این فایل دو گارد پشت سر هم دارد و به‌جای کد خطا می‌گوید «با این جریان نقدی محاسبه نمی‌شود». همین رفتار روی نقطه سربه‌سر با حاشیه مشارکت صفر و روی ارزش فعلی خالص بدون نرخ تنزیل هم هست.

عددها با هم می‌خوانند، و اگر نخوانند فایل می‌گوید

سناریوی پایه جدول حساسیت از مسیری کاملا جدا از شیت پیش‌بینی حساب می‌شود، و باید دقیقا همان جریان نقدی دربیاید. یک خانه کنترل داخل فایل اختلاف این دو را می‌سنجد. اتصال شیت فروش و شیت هزینه هم یک کد است نه موقعیت سطر: کدی را که یک طرف عوض کنی، طرف دیگر همان لحظه پیام می‌گیرد و خانه وضعیت داده قرمز می‌شود.

عددها قبل از تحویل چک شده‌اند

همه فرمول‌های فایل بیرون از اکسل هم اجرا و با یک محاسبه مستقل پایتونی مقایسه شده‌اند: درآمد و هزینه و استهلاک و سرمایه در گردش، هر پنج ردیف صورت سود و زیان، جریان نقد آزاد، نقطه سربه‌سر به دو روش برای هر پنج سال، دوره بازگشت سرمایه، و نرخ بازده داخلی با یک حل عددی مستقل که اصلا تابع اکسل را نمی‌خواند. بعد هم هفت سناریوی خراب عمدی روی فایل اجرا شد تا مطمئن شویم ستون بررسی و خانه وضعیت داده واقعا قرمز می‌شوند.

• قدم اول: شیت تنظیمات را پر کن. نرخ تنزیل، نرخ مالیات، نرخ رشد هزینه‌ها، روزهای سرمایه در گردش و عمر مفید دارایی. همه خالی تحویل شده‌اند و هر ردیف کنارش نوشته که کجای فایل مصرف می‌شود.
• قدم دوم: مفروضات فروش را بنویس. برای هر محصول یا خدمت یک ردیف: کد، نام، تعداد فروش سال اول، قیمت واحد سال اول، و اگر رشدی در نظر داری، رشد سالانه تعداد و قیمت.
• قدم سوم: ساختار هزینه را وارد کن. بهای متغیر هر واحد روی همان کدهای فروش، و هزینه‌های ثابت سالانه ردیف به ردیف.
• قدم چهارم: سرمایه‌گذاری اولیه را بنویس. هر قلم با مبلغش، و از کشویی مشخص کن مشمول استهلاک هست یا نه.
• قدم پنجم: بقیه فایل را بخوان. پیش‌بینی پنج ساله، نقطه سربه‌سر، ارزش فعلی و نرخ بازده، و تحلیل حساسیت هیچ خانه ورودی ندارند و همان لحظه آماده‌اند.
• قدم ششم: شیت خلاصه را چاپ کن. یک برگ A4 که هر عدد کلیدی را با نشانی بخشش در قالب طرح توجیهی کنار هم گذاشته است.
• بلوک کنترل داده را نگاه کن. پایین شیت خلاصه شش شمارنده هست که همه باید صفر باشند، و یک خانه وضعیت که تا وقتی سبز است یعنی هیچ ردیفی از حساب جا نمانده.

بعد از خرید یک فایل اکسل دانلود می‌کنی: feasibility-financial-model.xlsx. ده شیت داخل همین یک فایل، با زبانه‌های پایین صفحه.

ده شیت راست‌به‌چپ

• راهنما: شش قدم شروع، قاعده پارامترهای خالی، معنی رنگ خانه‌ها، نقشه شیت‌ها و مرز کار فایل
• تنظیمات: هشت پارامتر در چهار گروه، هر کدام با توضیح و با نشانی جایی که مصرف می‌شود
• مفروضات فروش: ۱۲ ردیف محصول یا خدمت با درآمد پنج سال و ستون بررسی، به‌علاوه دو بلوک کمک‌حساب تعداد و قیمت هر سال
• ساختار هزینه: بهای متغیر هر واحد روی ۱۲ کد فروش و ۱۵ ردیف هزینه ثابت سالانه
• سرمایه‌گذاری و سرمایه در گردش: ۱۰ قلم سرمایه‌گذاری اولیه، استهلاک خط مستقیم، و سرمایه در گردش پنج ساله در پنج ردیف
• پیش‌بینی پنج ساله: صورت سود و زیان کامل به‌علاوه بلوک جریان نقد آزاد با ستون سال صفر
• نقطه سربه‌سر: بر حسب مبلغ فروش و بر حسب تعداد، برای هر پنج سال، با حاشیه ایمنی
• ارزش فعلی و نرخ بازده: جدول تنزیل سال به سال به‌علاوه چهار خروجی کلیدی
• تحلیل حساسیت: دو جدول ۵ در ۵ با ۲۵ سناریوی کامل پشتشان
• خلاصه برای طرح توجیهی: یک برگ A4 آماده چاپ، با نشانی هر عدد در قالب طرح توجیهی

سه ردیف فروش نمونه، سه ردیف بهای متغیر نمونه، چهار ردیف هزینه ثابت نمونه و سه قلم سرمایه‌گذاری نمونه داخل فایل هستند، همه با علامت «(نمونه)»، تا از همان دقیقه اول ببینی زنجیره فرمول‌ها از کجا به کجا وصل است؛ بعد پاکشان می‌کنی و عددهای خودت را می‌نویسی.

کنار این فایل: قالب طرح توجیهی متن برنامه را برایت می‌نویسد، و اگر فقط یک عدد سریع می‌خواهی، محاسبه نقطه سربه‌سر و محاسبه بازگشت سرمایه رایگان‌اند.

پشتیبانی ۷ روزه: تا هفت روز بعد از خرید، سوال‌های کار با فایل و رفع ایراد فایل با ماست. دانلود فوری: لینک بلافاصله بعد از خرید فعال می‌شود.